Skip to content

C01: Cài đặt C++ & Hello World

Bạn sẽ học được: Cài đặt C++, viết chương trình đầu tiên, hiểu tại sao C++ phổ biến trong thi đấu
Yêu cầu: Biết sử dụng máy tính cơ bản
Thời gian: 30 phút

Tại sao phải học C++?

Câu chuyện: Cuộc thi chạy

Hãy tưởng tượng bạn tham gia một cuộc thi chạy:

  • Python = Người chạy bộ (dễ bắt đầu, nhưng chậm)
  • C++ = Xe đua (phải học lái, nhưng nhanh gấp 100 lần)

Trong thi đấu lập trình, tốc độ rất quan trọng. Một bài toán Python chạy 10 giây có thể bị TLE (Time Limit Exceeded), nhưng C++ chỉ chạy mất 0.1 giây.

flowchart LR
    A["Python<br>10 giay -> TLE"] -->|"Chuyen sang C++"| B["C++<br>0.1 giay -> AC"]

Bảng so sánh chi tiết

Tiêu chí Python C++ Ai thắng?
Tốc độ ~10⁶ phép tính/giây ~10⁸ phép tính/giây C++
Cú pháp Đơn giản, dễ đọc Phức tạp hơn Python
Compile Chạy trực tiếp Phải compile trước Python
Thư viện Nhiều built-in STL rất mạnh C++
Đệ quy Giới hạn ~1000 lớp Giới hạn lớn hơn C++
Phổ biến Ít người thi đấu Hầu hết thí sinh C++

Kết luận

Python phù hợp để học thuật toán (dễ hiểu, dễ viết).
C++ phù hợp để thi đấu (nhanh, mạnh, phổ biến).

Cài đặt C++

Cách 1: MinGW (Windows) — Khuyến nghị

MinGW là gì?

MinGW là bộ công cụ biên dịch C/C++ trên Windows. Đây là cách phổ biến nhất để cài GCC trên Windows.

Bước 1: Tải MinGW

Tải bản build chính thức từ GitHub:

niXman/mingw-builds-binaries/releases

Chọn đúng bản tải về

Nếu bạn dùng Windows 64-bit (hầu hết máy hiện đại), hãy tải:

Phiên bản Mô tả Link tải
x86_64-16.1.0-release-seh-ucrt-rt_v14-rev0.7z Khuyến nghị — 64-bit, SEH, UCRT Tải về
  • x86_64 = 64-bit (phù hợp hầu hết máy)
  • seh = cơ chế exception handling tốt nhất cho 64-bit
  • ucrt = Universal C Runtime (hiện đại, đi kèm Windows 10+)
  • Dung lượng: ~102 MB

Bước 2: Giải nén

  1. Tải file .7z về (dùng 7-Zip để giải nén)
  2. Giải nén vào ổ C:\ → được thư mục C:\mingw64\

Nên giải nén vào đâu?

  • Tốt nhất: C:\mingw64\ (đường dẫn ngắn, không có dấu cách)
  • Tránh: C:\Program Files\ (có dấu cách sẽ gây lỗi)

Bước 3: Thêm vào PATH

  1. Mở Start → tìm "Edit the system environment variables"
  2. Nhấn "Environment Variables"
  3. Trong phần System variables, tìm biến Path → nhấn Edit
  4. Nhấn New → thêm: C:\mingw64\bin
  5. Nhấn OK ở tất cả cửa sổ

Bước 4: Kiểm tra

Mở Command Prompt (hoặc PowerShell), gõ:

1
g++ --version

Nếu thấy thông tin phiên bản GCC là đã thành công:

1
g++ (x86_64-posix-seh-rev0, Built by MinGW-Builds project) 16.1.0

Cách 2: GCC (Linux/Mac)

1
2
3
4
5
# Ubuntu/Debian
sudo apt install g++

# Mac
brew install gcc

Cách 3: Online (Không cần cài đặt)

Chọn IDE / Text Editor

Nên chọn IDE nào?

Nếu bạn chưa biết chọn gì, hãy dùng Code::Blocks. Đây là IDE phổ biến nhất trong thi đấu lập trình tại Việt Nam.

Code::Blocks (Rất khuyến nghị)

  1. Tải Code::Blocks — Chọn phiên bản có MinGW (ví dụ: codeblocks-20.03mingw-setup.exe)
  2. Cài đặt, mở Code::Blocks
  3. Tạo project mới → Chọn "Console Application" → Chọn "C++"
  4. Đặt tên project → Chọn nơi lưu → Finish
  5. Gõ code vào file main.cpp, nhấn F9 để build và chạy

Tại sao Code::Blocks rất khuyến nghị?

  • Phổ biến nhất trong thi đấu lập trình tại Việt Nam
  • Được phép dùng trong hầu hết kỳ thi (HSG, VOI, IOI)
  • Nhẹ, không tốn tài nguyên máy
  • Đã có sẵn compiler MinGW (không cần cài thêm)
  • Debug dễ dàng (F8 chạy từng dòng, F4 chạy đến con trỏ)

Dev-C++ (Cũng rất tốt)

  1. Tải Dev-C++
  2. Cài đặt, mở Dev-C++
  3. Tạo file mới → Chọn "C++ Source File"
  4. Gõ code, nhấn F11 để compile và chạy

Chương trình đầu tiên: Hello World

Code

1
2
3
4
5
6
7
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int main() {
    cout << "Hello World!" << endl;
    return 0;
}

Giải thích từng dòng

flowchart TD
    A["#include &lt;bits/stdc++.h&gt;"] -->|"Thêm thư viện"| B["using namespace std;"]
    B -->|"Dùng std::"| C["int main() {"]
    C -->|"Hàm chính"| D["cout << 'Hello World!' << endl;"]
    D -->|"In ra màn hình"| E["return 0;"]
    E -->|"Kết thúc"| F["}"]
Dòng code Ý nghĩa So sánh Python
#include <bits/stdc++.h> Thêm tất cả thư viện chuẩn Không cần trong Python
using namespace std; Để không phải viết std::cout Không cần trong Python
int main() Hàm chính — chương trình bắt đầu từ đây Không cần trong Python
cout << "Hello World!" << endl; In ra màn hình + xuống dòng print("Hello World!")
return 0; Kết thúc chương trình (0 = thành công) Không cần trong Python

Hiểu đơn giản

  • cout = character output = in ký tự ra màn hình
  • << = mũi tên chỉ hướng: dữ liệu chảy từ biến ra màn hình
  • endl = end line = xuống dòng

Compile và chạy

1
2
3
4
5
# Bước 1: Compile — chuyển code thành file thực thi
g++ -o hello hello.cpp

# Bước 2: Chạy file thực thi
./hello

Output: 

1
Hello World!

Lưu ý khi compile

  • File code phải có đuôi .cpp (ví dụ: hello.cpp)
  • Nếu dùng Code::Blocks/Dev-C++, chỉ cần nhấn F9 hoặc F11
  • Nếu compile lỗi, đọc thông báo lỗi để sửa

Template thi đấu C++

Khi thi đấu, luôn dùng template này để code chạy nhanh nhất:

1
2
3
4
5
6
7
8
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int main() {
    ios_base::sync_with_stdio(false);
    cin.tie(NULL);
    return 0;
}

Giải thích template

Lệnh Ý nghĩa Tại sao cần?
#include <bits/stdc++.h> Include tất cả thư viện chuẩn Tiện hơn include từng cái
ios_base::sync_with_stdio(false) Tắt đồng bộ C và C++ I/O Nhanh hơn ~2-3 lần
cin.tie(NULL) Tách cin và cout Nhanh hơn khi nhập/xuất nhiều

Khi dùng template này

  • Không dùng scanf/printf (C-style I/O) cùng với cin/cout
  • Không dùng puts/gets cùng với cout/cin

Ghi nhớ template

Hãy copy template này vào file template.cpp trong thư mục thi đấu. Mỗi lần bắt đầu bài mới, chỉ cần copy-paste.

Đọc dữ liệu và in ra — Bài toán đầu tiên

Bài toán: Đọc 2 số và in tổng

Input: 

1
3 5
Output: 
1
8

Cách suy nghĩ (Step-by-step)

flowchart TD
    A["Bước 1: Đọc 2 số"] --> B["Bước 2: Tính tổng"]
    B --> C["Bước 3: In kết quả"]

Code

 1
 2
 3
 4
 5
 6
 7
 8
 9
10
11
12
13
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int main() {
    ios_base::sync_with_stdio(false);
    cin.tie(NULL);

    int a, b;           // Khai báo 2 biến nguyên
    cin >> a >> b;      // Đọc 2 số từ bàn phím
    cout << a + b << endl;  // In tổng ra màn hình

    return 0;
}

So sánh với Python

1
2
a, b = map(int, input().split())
print(a + b)

 1
 2
 3
 4
 5
 6
 7
 8
 9
10
11
12
13
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int main() {
    ios_base::sync_with_stdio(false);
    cin.tie(NULL);

    int a, b;
    cin >> a >> b;
    cout << a + b << endl;

    return 0;
}

Nhớ

Python C++
input().split() cin >> a >> b
print(x) cout << x << endl
int(x) Không cần (đã khai báo int)

Common Mistakes — Lỗi thường gặp

Lỗi 1: Quên #include

1
2
3
4
5
6
7
// ❌ SAI: Quên include
cout << "Hello";  // Lỗi compile: 'cout' was not declared

// ✅ ĐÚNG
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
cout << "Hello";

Lỗi 2: Quên using namespace std

1
2
3
4
5
6
7
8
9
// ❌ SAI: Không có using namespace std
cout << "Hello";  // Lỗi compile: 'cout' was not declared in this scope

// ✅ ĐÚNG: Thêm using namespace std
using namespace std;
cout << "Hello";

// ✅ HOẶC: Dùng std::
std::cout << "Hello";

Lỗi 3: Quên chấm phẩy

1
2
3
4
5
// ❌ SAI: Quên chấm phẩy
int x = 5  // Lỗi compile: expected ';' before...

// ✅ ĐÚNG
int x = 5;

Lỗi 4: Dùng = thay vì ==

1
2
3
4
5
// ❌ SAI: Dùng = (gán) thay vì == (so sánh)
if (x = 5) { ... }  // Luôn đúng! (gán x = 5, rồi kiểm tra x)

// ✅ ĐÚNG
if (x == 5) { ... }

Lỗi 5: Quên return 0

 1
 2
 3
 4
 5
 6
 7
 8
 9
10
// ❌ SAI: Quên return 0
int main() {
    cout << "Hello";
}  // Chương trình vẫn chạy nhưng không tốt

// ✅ ĐÚNG
int main() {
    cout << "Hello";
    return 0;
}

Mẹo tránh lỗi

  • Luôn dùng template thi đấu (đã có sẵn return 0)
  • Nếu compile lỗi, đọc dòng lỗi (thường chỉ ra đúng dòng bị sai)
  • Nếu không hiểu lỗi, copy lỗi vào Google để tìm cách sửa

Debug — Tìm và sửa lỗi

Khi compile lỗi

flowchart TD
    A["Compile lỗi"] --> B["Đọc thông báo lỗi"]
    B --> C{"Hiểu lỗi không?"}
    C -->|"Có"| D["Sửa lỗi"]
    C -->|"Không"| E["Copy lỗi vào Google"]
    E --> F["Tìm giải pháp trên Stack Overflow"]
    F --> D
    D --> G["Compile lại"]
    G --> H{"Thành công?"}
    H -->|"Có"| I["Chạy thử"]
    H -->|"Không"| B

Các lỗi compile phổ biến

Thông báo lỗi Nguyên nhân Cách sửa
'cout' was not declared Quên #include <bits/stdc++.h> Thêm include
expected ';' before Quên chấm phẩy Thêm ;
expected '}' Quên đóng ngoặc Thêm }
lvalue required Dùng = thay vì == Đổi thành ==
undefined reference to 'main' Không có hàm main Thêm int main() {}

Khi chạy sai kết quả

  1. In ra các biến trung gian để kiểm tra
  2. Chạy thử với input nhỏ trước
  3. Kiểm tra logic từng bước

Compile với tối ưu

 1
 2
 3
 4
 5
 6
 7
 8
 9
10
11
12
13
14
# Compile bình thường (dùng khi debug)
g++ -o solution solution.cpp

# Compile với tối ưu tốc độ (dùng khi thi đấu)
g++ -O2 -o solution solution.cpp

# Compile với tất cả cảnh báo (dùng khi debug)
g++ -Wall -Wextra -o solution solution.cpp

# Compile với C++17
g++ -std=c++17 -o solution solution.cpp

# Kết hợp: tối ưu + C++17
g++ -O2 -std=c++17 -o solution solution.cpp

Trong thi đấu

  • Luôn compile với -O2 để tối ưu tốc độ
  • Dùng C++17 hoặc C++20 nếu được phép
  • Code trên Code::Blocks/Dev-C++ đã tự động tối ưu

Bài tập thực hành

Bài 1: Hello World

Viết chương trình in "Hello World!".

Lời giải 
1
2
3
4
5
6
7
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int main() {
    cout << "Hello World!" << endl;
    return 0;
}

Bài 2: In tên

Đọc tên từ bàn phím. In ra "Hello {tên}!".

Input: Nam
Output: Hello Nam!

Lời giải 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int main() {
    string name;
    cin >> name;
    cout << "Hello " << name << "!" << endl;
    return 0;
}

Bài 3: Tính tổng 2 số

Đọc 2 số nguyên a, b. In ra tổng a + b.

Input: 3 5
Output: 8

Lời giải 
 1
 2
 3
 4
 5
 6
 7
 8
 9
10
11
12
13
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int main() {
    ios_base::sync_with_stdio(false);
    cin.tie(NULL);

    int a, b;
    cin >> a >> b;
    cout << a + b << endl;

    return 0;
}

Bài 4: Tính diện tích hình tròn

Đọc bán kính r. Tính diện tích S = π × r². In ra 2 chữ số sau dấu phẩy.

Input: 5
Output: 78.54

Lời giải 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int main() {
    double r;
    cin >> r;
    cout << fixed << setprecision(2) << M_PI * r * r << endl;
    return 0;
}

Tóm tắt bài học

Nội dung Chi tiết
Tại sao C++? Nhanh hơn Python ~100 lần, STL mạnh mẽ
Cài đặt MinGW + Code::Blocks (hoặc Dev-C++)
Hello World cout << "Hello" << endl;
Template thi đấu #include <bits/stdc++.h> + ios_base::sync_with_stdio(false) + cin.tie(NULL)
Nhập/xuất cin >> x / cout << x << endl

Bài viết liên quan

Bài tiếp theo: C02: Biến & Kiểu dữ liệu →

💬 Bình luận